KALENDARZ 
W środę w Hadze odbyło się spotkanie przedstawicieli 40 państw, którzy dyskutowali o skoordynowanych działaniach mających na celu egzekwowanie prawa międzynarodowego w Palestynie. Uczestnicy ostrzegli, że rozszerzanie izraelskich osiedli na okupowanym Zachodnim Brzegu stanowi faktyczną (de facto) aneksję terytorium.
Spotkanie współorganizowały Republika Południowej Afryki i Kolumbia w ramach inicjatywy Grupy Haskiej, powołanej w styczniu 2025 r. w celu koordynowania międzynarodowych działań prawnych wobec polityki Izraela na okupowanych terytoriach palestyńskich oraz jego działań w Strefie Gazy.
Było to największe spotkanie tej inicjatywy od momentu jej powstania, odbywające się w czasie rosnących obaw dotyczących rozbudowy osiedli i operacji wojskowych Izraela na Zachodnim Brzegu.
Proponowane środki
We wspólnym oświadczeniu państwa potwierdziły przywiązanie do zasad Organizacja Narodów Zjednoczonych, w tym zakazu zdobywania terytorium siłą oraz prawa narodów do samostanowienia.
Uczestnicy uzgodnili trzy główne kierunki działań, które mają zostać dopracowane i formalnie przedstawione podczas przyszłego spotkania ministerialnego.
1. Wzmocnienie odpowiedzialności za zbrodnie międzynarodowe
Rozważane są środki mające zwiększyć możliwość ścigania potencjalnych przestępstw międzynarodowych. Jedną z propozycji jest wprowadzenie obowiązku ujawniania informacji przez podróżnych, którzy służyli w armii izraelskiej, co mogłoby skutkować dodatkowymi kontrolami w ramach krajowych przepisów dotyczących zbrodni wojennych.
2. Zakaz handlu z osiedlami
Drugim rozważanym krokiem jest egzekwowanie zasady nieuznawania izraelskich osiedli poprzez:
- zakaz importu produktów pochodzących z osiedli,
- uniemożliwienie krajowym firmom prowadzenia działalności gospodarczej na terenach osiedli.
3. Ograniczenie wsparcia militarnego
Trzecia propozycja dotyczy:
- wstrzymania transferu lub tranzytu broni do Izraela,
- zakazu dostaw paliwa wojskowego i towarów podwójnego zastosowania,
- przeglądu kontraktów publicznych, aby upewnić się, że środki państwowe nie wspierają okupacji.
W oświadczeniu podkreślono, że działania te mają zapewnić, aby „sprawcy ludobójstwa, zbrodni wojennych, zbrodni przeciwko ludzkości lub agresji nie znaleźli bezpiecznej przystani”.
Państwa uczestniczące
W spotkaniu wzięły udział rządy z Afryki, Azji, Europy i Ameryki Łacińskiej, m.in.:
Algieria, Angola, Bangladesz, Brazylia, Chiny, Kolumbia, Wybrzeże Kości Słoniowej, Kuba, Dania, Dżibuti, Egipt, Ghana, Irak, Indonezja, Libia, Liban, Luksemburg, Malezja, Meksyk, Mauretania, Nikaragua, Nigeria, Norwegia, Palestyna, Pakistan, Katar, San Marino, Arabia Saudyjska, Słowenia, Republika Południowej Afryki, Hiszpania, Szwecja, Szwajcaria, Tanzania, Tunezja, Turcja, Urugwaj, Vanuatu, Wenezuela i Zimbabwe.
Tło: faktyczna aneksja Zachodniego Brzegu
Spotkanie odbyło się w kontekście niedawnych decyzji izraelskiego rządu, w tym zatwierdzenia kontrowersyjnego projektu osiedla E1, które zdaniem dyplomatów może doprowadzić do dalszego podziału terytorium palestyńskiego i uniemożliwić powstanie spójnego państwa palestyńskiego.
8 lutego izraelski rząd przyjął również szereg reform dotyczących zarządzania Zachodnim Brzegiem, rozszerzających cywilną władzę Izraela nad obszarami pozostającymi od niemal sześciu dekad pod administracją wojskową.
W praktyce działania te:
- rozszerzają izraelską „suwerenność” nad terytorium,
- osłabiają ograniczoną Autonomię Palestyńską,
- podważają system porozumień Porozumienia z Oslo.
Odwołanie do opinii Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości
Uczestnicy spotkania podkreślili, że ich działania mają na celu egzekwowanie obowiązków wynikających z opinii doradczej wydanej w lipcu 2024 r. przez Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości oraz późniejszej rezolucji Zgromadzenia Ogólnego ONZ.
Dokumenty te wzywają państwa do:
- nieuznawania izraelskiej okupacji za legalną,
- powstrzymania się od udzielania pomocy, która mogłaby ją podtrzymywać.
Rosnąca presja dyplomatyczna
Wiceminister spraw wielostronnych Kolumbii Mauricio Jaramillo stwierdził, że spotkanie odzwierciedla rosnącą frustrację wielu rządów z powodu braku skutecznego egzekwowania prawa międzynarodowego.
„Izrael prowadzi wywłaszczenie na oczach świata. Po Gazie kolejnym krokiem jest umacnianie faktycznej aneksji części Zachodniego Brzegu”.
Palestyński ambasador w Holandii Ammar Hijazi ocenił natomiast, że inicjatywa jest próbą przełożenia zobowiązań wynikających z prawa międzynarodowego na konkretne działania państw.
„Ramy prawne nie są przedmiotem sporu. Zakaz aneksji, prawo do samostanowienia i obowiązki państw trzecich są jasno określone. Potrzebne jest ich wdrożenie”.
Źródło: Middle East Eye