Izrael najpierw zniszczył niemal całą zdolność Strefy Gazy do samodzielnej produkcji żywności, a następnie uzależnił jej mieszkańców od kontrolowanych przez siebie dostaw. Najnowsze dane pokazują, że około 65 proc. ciężarówek wpuszczonych do enklawy od marca przewoziło produkty zakupione w Izraelu. Na sprzedaży zarabiają zatwierdzone przez izraelskie władze przedsiębiorstwa, podczas gdy do Gazy trafia mniej niż połowa uzgodnionej liczby transportów.
Dane uzyskane przez dziennik „Haaretz” pochodzą z utworzonego przez Stany Zjednoczone Centrum Koordynacji Cywilno-Wojskowej w Kirjat Gat. Zostały przekazane przez COGAT, izraelski organ wojskowy kontrolujący przepływ ludzi i towarów na okupowane terytoria palestyńskie, a następnie zweryfikowane przez ONZ.
Od marca do połowy listopada do Strefy Gazy wjechało około 75 tys. ciężarówek z pomocą humanitarną i towarami handlowymi. Zgodnie z porozumieniem o zawieszeniu broni powinno ich być około 154 700. Izrael wpuścił więc zaledwie 48 proc. uzgodnionej liczby transportów.
Większość produktów zakupiono w Izraelu
Blisko 49 tys. ciężarówek przewoziło produkty zakupione na izraelskim rynku. Ponad 13 500 transportów pochodziło z Egiptu, przeszło 7 tys. dotarło przez Cypr i izraelski port w Aszdodzie, blisko 3500 załadowano w Jordanii, a ponad 2300 na okupowanym Zachodnim Brzegu.
Oznacza to, że około 65 proc. wszystkich odnotowanych od marca dostaw pochodziło bezpośrednio z izraelskiego rynku. Państwo kontrolujące granice Gazy, liczbę wpuszczanych ciężarówek, listę dopuszczonych produktów oraz przedsiębiorstwa uprawnione do sprzedaży jednocześnie stworzyło dla izraelskich firm rynek obejmujący około dwóch milionów pozbawionych alternatywy konsumentów.
Mechanizm nie obejmuje wszystkich przedsiębiorstw. Izraelskie władze dopuściły do handlu jedynie wybranych dostawców spełniających określone kryteria, natomiast po stronie palestyńskiej pozwoliły sprowadzać towary zaledwie kilkunastu zatwierdzonym kupcom. Ograniczona liczba uczestników rynku oraz nieregularne otwieranie przejść przyczyniają się do gwałtownych zmian cen.
Milionowe obroty izraelskich przedsiębiorstw
Skalę interesów ujawniły sprawozdania izraelskich spółek. Sieć supermarketów Victory poinformowała, że tylko w pierwszym kwartale 2026 roku sprzedała do Gazy towary o wartości 99 mln szekli. Transakcje z enklawą odpowiadały za znaczną część wzrostu sprzedaży firmy. Bez nich wzrost przychodów porównywalnych sklepów wyniósłby niespełna 6 proc., a nie raportowane wcześniej 23 proc.
Izraelski producent i eksporter produktów rolnych Mehadrin wykazał natomiast 60 mln szekli przychodów ze sprzedaży do Strefy Gazy. Firma osiągnęła na tych transakcjach około 4 mln szekli zysku brutto. Pełna lista izraelskich spółek zaangażowanych w handel nie została upubliczniona – izraelska administracja podatkowa zasłania się obowiązkiem zachowania poufności.
Zatwierdzeni dostawcy pobierają również opłaty związane z kontrolą i pośrednictwem. Jak informowały izraelskie media, może to być około 10 tys. szekli za kontrolę jednej ciężarówki oraz dodatkowa prowizja wynosząca około 5 proc. wartości przewożonych produktów. Koszty te są ostatecznie doliczane do cen płaconych przez mieszkańców Gazy.
Najpierw zniszczenie produkcji, potem sprzedaż żywności
Izraelskie siły okupacyjne zniszczyły niemal całą zdolność Strefy Gazy do samodzielnej produkcji żywności. Jak szacuje ONZ, uprawiane jest obecnie jedynie około 3 proc. gruntów wykorzystywanych przed rozpoczęciem ludobójstwa, a z wcześniejszego pogłowia zwierząt pozostało około 5 proc.
Znaczna część ocalałych terenów rolniczych znajduje się za kontrolowaną przez Izrael „żółtą linią” i pozostaje niedostępna dla Palestyńczyków. Izraelska marynarka ogranicza również możliwość połowu ryb. W rezultacie mieszkańcy Gazy zostali niemal całkowicie uzależnieni od produktów sprowadzanych z zewnątrz.
Żywność stanowi obecnie od 70 do 80 proc. wszystkich dostaw. Jednocześnie brakuje sprzętu medycznego, namiotów, materiałów budowlanych oraz części potrzebnych do naprawy systemów wodnych, kanalizacyjnych i energetycznych. Wiele z tych produktów Izrael klasyfikuje jako towary „podwójnego zastosowania” i blokuje ich wjazd albo dopuszcza go tylko w wyznaczone dni.
Do Gazy trafiają natomiast napoje gazowane, słodycze, chipsy i inne produkty konsumpcyjne oferowane przez zatwierdzonych izraelskich dostawców. Izraelskie media opisywały zamówienia obejmujące między innymi Pepsi, ciastka Oreo, Pringles, tuńczyka oraz mrożone ryby. System pozwala więc zarabiać na produktach komercyjnych, podczas gdy transporty sprzętu medycznego i materiałów niezbędnych do przetrwania nadal są ograniczane.
Kontrolowana niewydolność systemu
Zgodnie z porozumieniem do Gazy powinno wjeżdżać około 4200 ciężarówek tygodniowo, czyli średnio 600 dziennie i 18 200 miesięcznie. W marcu granicę przekroczyło jednak około 4700 pojazdów, a w kwietniu 5300. Nawet w najlepszych miesiącach liczba dostaw pozostawała wyraźnie poniżej ustalonego poziomu.
We wrześniu do enklawy wjechało ponad 13 tys. ciężarówek, ale już w październiku liczba ta spadła do nieco ponad 6500. Utrzymywanie dostaw poniżej rzeczywistych potrzeb powoduje niedobory, podnosi ceny i wzmacnia pozycję niewielkiej grupy przedsiębiorstw oraz pośredników kontrolujących handel.
Izrael kontroluje jednocześnie podaż, źródła zaopatrzenia, listę sprzedawców, liczbę importerów oraz tempo wpuszczania transportów. W ten sposób pomoc i handel, które powinny służyć ratowaniu życia, zostały włączone do systemu gospodarczego przynoszącego dochody izraelskim firmom.
Przemyt z udziałem izraelskich żołnierzy
Obok oficjalnego handlu rozwinął się również nielegalny rynek. Izraelska prokuratura oskarżyła cywilów i żołnierzy rezerwy o wykorzystywanie wojskowych przepustek oraz pojazdów do przemytu papierosów, telefonów, baterii i innych deficytowych produktów.
Wśród oskarżonych znalazł się Bezalel Zini, brat obecnego szefa Szin Betu Davida Ziniego. Prokuratura zarzuca mu udział w przemycie papierosów i uzyskanie z tego tytułu około 365 tys. szekli. Sam szef Szin Betu nie jest podejrzany o udział w procederze.
Śledztwa dziennikarskie wskazują również na pobieranie wielomilionowych „opłat koordynacyjnych” za transport produktów blokowanych w oficjalnych kanałach. Część rozmówców twierdziła, że pieniądze trafiały do izraelskich pośredników oraz osób związanych z wojskiem i aparatem bezpieczeństwa. Są to jednak zarzuty pochodzące od anonimowych uczestników rynku i nie wszystkie zostały dotąd potwierdzone prawomocnymi wyrokami.
COGAT zaprzecza
COGAT zakwestionował dane przedstawione przez „Haaretz”, twierdząc, że Izrael realizuje swoje zobowiązania humanitarne, a nawet je przekracza. Organ nie przedstawił jednak pełnego alternatywnego zestawienia. Od czasu wejścia w życie zawieszenia broni przestał publikować całkowitą liczbę ciężarówek wpuszczanych do Gazy, ograniczając się do wybranych informacji.
Źródła:
https://johnmenadue.com/post/2026/11/israels-own-figures-expose-its-broken-promises-on-gaza-aid
https://www.jpost.com/business-and-innovation/article-899653
https://www.ynetnews.com/business/article/b1e40xzgme
https://www.al-monitor.com/originals/2026/11/why-carton-eggs-luxury-gaza
KALENDARZ 
