KALENDARZ 
Grupa amerykańskich podatników i międzynarodowych prawników zwróciła się do Międzynarodowego Trybunału Karnego (MTK) w Hadze o wszczęcie śledztwa przeciwko prezydentowi Stanów Zjednoczonych Donaldowi Trumpowi oraz sekretarzowi stanu Marco Rubio. Organizacja Taxpayer Alliance Against Genocide (TAAG) zarzuca im pomocnictwo w ludobójstwie, zbrodniach wojennych i zbrodniach przeciwko ludzkości popełnianych przez Izrael w Strefie Gazy. Przekazana prokuraturze dokumentacja obejmuje zeznania lekarzy, świadków i sygnalistów oraz materiały dotyczące amerykańskiego wsparcia militarnego, finansowego i dyplomatycznego dla Izraela.
Oficjalne zgłoszenie przedstawiono w środę 11 listopada podczas konferencji prasowej w Hadze. TAAG poinformowała, że zgromadzenie materiału dowodowego zajęło niemal rok. Celem organizacji jest wykazanie, że działania izraelskich władz w Strefie Gazy były możliwe na taką skalę dzięki pomocy udzielanej przez Stany Zjednoczone.
Dokumentację przekazano Biuru Prokuratora MTK na podstawie artykułu 15 Statutu Rzymskiego, który umożliwia osobom prywatnym i organizacjom dostarczanie informacji o potencjalnych zbrodniach podlegających jurysdykcji Trybunału.
Współzałożyciel TAAG Seth Donnelly oświadczył, że przedstawiony materiał uzasadnia, zdaniem organizacji, wydanie nakazów aresztowania Trumpa, Rubio i innych wysokich rangą przedstawicieli amerykańskiej administracji.
Zaznaczył jednak, że decyzja o podjęciu dalszych działań należy do prokuratury MTK, którą wezwał do niezwłocznego przeanalizowania dowodów.
Zeznania lekarzy i pracowników organizacji humanitarnych
Wśród osób, których świadectwa znalazły się w dokumentacji, jest amerykański chirurg urazowy Feroze Sidhwa, uczestniczący w dwóch misjach medycznych w Strefie Gazy.
Lekarz wielokrotnie opisywał obrażenia odnoszone przez palestyńskich cywilów, w tym dzieci, oraz warunki pracy w szpitalach funkcjonujących podczas izraelskich bombardowań. Jego relacje stanowią część materiału dotyczącego skutków operacji wojskowych dla ludności cywilnej.
Organizacja przedstawiła również świadectwo Davida McIntosha, byłego współpracownika Gaza Humanitarian Foundation (GHF), kontrowersyjnej organizacji zajmującej się dystrybucją żywności w Strefie Gazy, która zakończyła działalność.
Dokumentacja zawiera ponadto nagrania wideo, relacje naocznych świadków oraz materiały dotyczące dostaw amerykańskiego uzbrojenia i politycznego wsparcia udzielanego Izraelowi.
Według TAAG zebrane dowody mają umożliwić ocenę, czy amerykańscy urzędnicy, wiedząc o zbrodniach popełnianych wobec Palestyńczyków, nadal świadomie zapewniali środki umożliwiające ich kontynuowanie.
Amerykańskie sądy nie powstrzymały wsparcia dla Izraela
Seth Donnelly wyjaśnił, że skierowanie sprawy do Hagi nastąpiło po wyczerpaniu innych dostępnych możliwości prawnych.
Organizacja podejmowała wcześniej działania przed amerykańskimi sądami federalnymi, domagając się powstrzymania udziału przedstawicieli Stanów Zjednoczonych w zbrodniach zarzucanych Izraelowi.
„Wielokrotnie próbowaliśmy doprowadzić do interwencji amerykańskich sądów federalnych, aby powstrzymać udział urzędników USA w zbrodni ludobójstwa” – powiedział Donnelly.
Jak podkreślił, dotychczasowe postępowania nie przyniosły oczekiwanego rezultatu.
W działania TAAG zaangażowani są prawnicy zajmujący się międzynarodowym prawem karnym, w tym osoby uczestniczące wcześniej w inicjatywach dotyczących odpowiedzialności administracji Joe Bidena za amerykańską pomoc wojskową dla Izraela.
Podobne zawiadomienie skierowano wcześniej do MTK w sprawie byłego prezydenta Bidena i jego sekretarza stanu Antony’ego Blinkena. Wnioskodawcy zarzucali im współodpowiedzialność za umożliwianie izraelskich działań wojskowych w Gazie.
Amerykański sąd zablokował część sankcji wobec organizacji współpracujących z MTK
Złożenie dokumentacji stało się możliwe po istotnym rozstrzygnięciu amerykańskiego sądu federalnego.
13 października sędzia Jesse Furman z Sądu Okręgowego dla Południowego Dystryktu Nowego Jorku wydał tymczasowy nakaz zakazujący administracji Trumpa stosowania określonych sankcji wobec TAAG i Democracy for the Arab World Now (DAWN).
Obie organizacje argumentowały, że prezydenckie rozporządzenie dotyczące sankcji wobec MTK narusza gwarantowaną przez pierwszą poprawkę do Konstytucji USA wolność słowa.
Sąd uznał, że istnieje duże prawdopodobieństwo wykazania naruszenia tych praw, ponieważ rozporządzenie umożliwiało karanie organizacji za działalność polegającą na przekazywaniu informacji i pomocy prawnej instytucjom międzynarodowym.
Decyzja chroni TAAG i DAWN przed określonymi sankcjami cywilnymi i karnymi związanymi ze współpracą z Trybunałem. Nie unieważnia jednak całego amerykańskiego systemu sankcyjnego ani nie obejmuje automatycznie wszystkich organizacji prowadzących podobną działalność.
Waszyngton objął sankcjami Międzynarodowy Trybunał Karny
Administracja Trumpa prowadzi od 2025 roku działania wymierzone w MTK w związku z postępowaniami dotyczącymi obywateli Stanów Zjednoczonych i Izraela.
W lutym 2025 roku prezydent podpisał rozporządzenie wykonawcze nr 14203, przewidujące sankcje wobec osób wspierających określone dochodzenia i postępowania Trybunału.
W kolejnych miesiącach amerykańskie restrykcje objęły sędziów i prokuratorów MTK, a także Francescę Albanese, specjalną sprawozdawczynię ONZ ds. sytuacji praw człowieka na okupowanych terytoriach palestyńskich.
9 października 2026 roku Stany Zjednoczone nałożyły sankcje na sam Trybunał jako instytucję, ograniczając jego dostęp do międzynarodowych usług finansowych.
MTK potępił tę decyzję, uznając ją za próbę utrudnienia prowadzenia niezależnych dochodzeń i podważenia międzynarodowego systemu odpowiedzialności karnej.
Marco Rubio zapowiadał wcześniej, że administracja amerykańska jest gotowa demontować mechanizmy funkcjonowania Trybunału „cegła po cegle”, jeśli będzie on kontynuował działania wymierzone w przedstawicieli USA i Izraela.
Nakazy aresztowania Netanjahu i Galanta pozostają w mocy
Międzynarodowy Trybunał Karny wydał w listopadzie 2024 roku nakazy aresztowania izraelskiego premiera Benjamina Netanjahu oraz byłego ministra wojny Joawa Galanta.
Prokuratura zarzuciła im odpowiedzialność za zbrodnie wojenne i zbrodnie przeciwko ludzkości popełnione w Strefie Gazy, w tym wykorzystywanie głodu jako metody prowadzenia wojny oraz prześladowanie ludności cywilnej.
Nakazy te nie oznaczają jeszcze stwierdzenia winy, lecz zobowiązują państwa współpracujące z Trybunałem do podejmowania działań przewidzianych Statutem Rzymskim.
Stany Zjednoczone nie są stroną Statutu Rzymskiego i kwestionują jurysdykcję MTK wobec swoich obywateli. Nie wyklucza to jednak możliwości badania przez Trybunał czynów popełnionych przez obywateli państw niebędących jego stronami, jeżeli zarzucane zbrodnie mieszczą się w jurysdykcji terytorialnej lub innej uznanej podstawie działania MTK.
W przypadku Palestyny Trybunał potwierdził wcześniej swoją jurysdykcję terytorialną nad zbrodniami objętymi Statutem Rzymskim, popełnionymi w Strefie Gazy i na okupowanym Zachodnim Brzegu, w tym w Jerozolimie Wschodniej.
Prawnicy ostrzegają przed presją polityczną na Trybunał
Reed Brody, prawnik zajmujący się zbrodniami wojennymi i współpracujący z Human Rights Watch, ocenił w rozmowie z Middle East Eye, że MTK znajduje się obecnie pod wyjątkowo silną presją polityczną i finansową ze strony Stanów Zjednoczonych.
Brody, który wcześniej uczestniczył w przygotowaniu zawiadomienia dotyczącego administracji Bidena, wyraził wątpliwość, czy w obecnych warunkach Trybunał zdecyduje się na szybkie działania przeciwko najwyższym przedstawicielom amerykańskich władz.
Podkreślił jednak, że przekazywanie materiałów dowodowych i domaganie się ich niezależnego zbadania stanowi podstawowy mechanizm międzynarodowego wymiaru sprawiedliwości.
Podczas konferencji prasowej w Hadze głos zabrała również Francesca Albanese, która wskazała, że prawo międzynarodowe pozostaje jednym z najważniejszych pokojowych narzędzi dochodzenia odpowiedzialności za zbrodnie popełniane wobec ludności cywilnej.
Złożenie zawiadomienia przez TAAG nie oznacza, że MTK wszczął już śledztwo przeciwko Trumpowi i Rubio ani że wydano wobec nich nakazy aresztowania. Prokuratura musi najpierw ocenić przekazane informacje, jurysdykcję Trybunału i podstawy prawne ewentualnych dalszych działań.
Źródła:
Middle East Eye – amerykańscy podatnicy wzywają MTK do zbadania odpowiedzialności Trumpa i Rubio za zbrodnie w Gazie, 11.11.2026Taxpayer Alliance Against Genocide – oficjalne informacje o przekazaniu dokumentacji do Międzynarodowego Trybunału Karnego, 11.11.2026
Common Dreams – amerykańska organizacja domaga się nakazów aresztowania Trumpa i Rubio, 12.11.2026
Democracy for the Arab World Now – amerykański sąd ograniczył stosowanie sankcji wobec organizacji współpracujących z MTK, 13.10.2026
Sąd Okręgowy dla Południowego Dystryktu Nowego Jorku – uzasadnienie postanowienia sędziego Jessego Furmana z 13.10.2026
Międzynarodowy Trybunał Karny – oficjalne stanowisko wobec amerykańskich sankcji nałożonych na Trybunał, 9.10.2026
Federal Register – rozporządzenie wykonawcze nr 14203 dotyczące sankcji wobec Międzynarodowego Trybunału Karnego, 2025