Brytyjska policja wraca do sprawy zbrodni wojennych. Chodzi o obywateli Wielkiej Brytanii walczących dla Izraela w Gazie

Londyńska Metropolitan Police miała ponownie otworzyć sprawę dotyczącą obywateli Wielkiej Brytanii, którzy służyli w izraelskiej armii podczas wojny w Gazie. Według Declassified UK policja cofnęła wcześniejszą decyzję o zamknięciu postępowania dotyczącego Brytyjczyków oskarżanych o możliwy udział w zbrodniach wojennych i zbrodniach przeciwko ludzkości.

Sprawa dotyczy materiałów przekazanych jednostce ds. zbrodni wojennych przy Metropolitan Police. Chodzi o obywateli brytyjskich, którzy służyli w izraelskiej armii w czasie ataku na Strefę Gazy. Organizacje prawne i palestyńskie domagają się, by brytyjskie władze zbadały, czy osoby te mogły brać udział w działaniach naruszających prawo międzynarodowe.

Tło sprawy sięga 7 kwietnia 2025 roku. Wtedy do Scotland Yardu trafiło obszerne zawiadomienie dotyczące dziesięciu Brytyjczyków służących w izraelskiej armii. Materiał liczył 240 stron i został przygotowany przez zespół prawników oraz badaczy w Hadze. Według „The Guardian” dossier obejmowało zarzuty dotyczące m.in. zabijania cywilów i pracowników organizacji pomocowych, ostrzału snajperskiego, ataków na obszary cywilne, w tym szpitale, a także przymusowego przesiedlania ludności.

Nazwiska podejrzewanych nie zostały ujawnione z powodów prawnych. Wiadomo jednak, że część z nich miała posiadać podwójne obywatelstwo, a zarzucane czyny miały obejmować okres od października 2023 roku do maja 2024 roku. Autorzy zawiadomienia wskazywali, że każdy z opisanych czynów może stanowić zbrodnię wojenną albo zbrodnię przeciwko ludzkości.

Kluczowe znaczenie ma tu brytyjskie prawo. Zgodnie z International Criminal Court Act 2001 brytyjskie sądy mogą ścigać ludobójstwo, zbrodnie przeciwko ludzkości i zbrodnie wojenne popełnione poza granicami kraju, jeśli podejrzany jest obywatelem lub rezydentem Wielkiej Brytanii. Oznacza to, że udział w działaniach zbrojnych poza Wielką Brytanią nie chroni automatycznie przed odpowiedzialnością karną po powrocie do kraju.

Wcześniej Metropolitan Police miała zamknąć sprawę na etapie wstępnej oceny, uznając, że nie ma wystarczających podstaw do dalszego postępowania. Według Declassified UK ta decyzja została teraz cofnięta. Nie oznacza to jeszcze aktu oskarżenia ani przesądzenia winy kogokolwiek. Oznacza jednak, że materiały dotyczące Brytyjczyków walczących dla Izraela wracają do policyjnej analizy.

Kontekst jest szerszy niż jedna grupa podejrzewanych. Declassified UK informowało wcześniej, że ponad 2 tysiące osób posiadających obywatelstwo brytyjskie służyło w izraelskiej armii w czasie wojny w Gazie. Według danych, na które powołał się portal, chodziło o 1686 osób z obywatelstwem brytyjskim i izraelskim oraz kolejne 383 osoby posiadające obywatelstwo brytyjskie, izraelskie i jeszcze jednego państwa.

Ta liczba nie oznacza oczywiście, że wszystkie te osoby są podejrzane o zbrodnie wojenne. Pokazuje jednak skalę problemu i stawia pytanie o odpowiedzialność państw zachodnich za własnych obywateli biorących udział w działaniach izraelskiej armii. Organizacje praw człowieka podkreślają, że jeśli istnieją wiarygodne dowody dotyczące konkretnych osób, brytyjskie instytucje nie mogą traktować sprawy jako wyłącznie politycznie niewygodnej.

Metropolitan Police już wcześniej potwierdzała, że jej zespół ds. zbrodni wojennych otrzymał dziesiątki zgłoszeń związanych z wojną w Gazie. W odpowiedzi na wniosek o dostęp do informacji publicznej policja podała, że od 8 października 2023 roku do 8 czerwca 2024 roku Counter Terrorism Policing War Crimes Team otrzymał 158 zgłoszeń dotyczących ludobójczej wojny Izraela w Gazie.

We wrześniu 2024 roku brytyjski rząd informował parlament, że zespół ds. zbrodni wojennych działający przy Met Police ma ogólnokrajową odpowiedzialność za badanie zbrodni wojennych i zbrodni przeciwko ludzkości. W tej samej odpowiedzi podano, że od 7 października 2023 roku zespół otrzymał około 170 zgłoszeń dotyczących konfliktu, ale wówczas nie prowadzono jeszcze w Wielkiej Brytanii śledztwa dotyczącego tej wojny.

Źródło: Declassified UK