Izraelski minister do spraw diaspory Amichaj Chikli wystąpił o odebranie obywatelstwa Andriejowi Chrżanowskiemu, znanemu w mediach społecznościowych jako Andrey X. Aktywista i niezależny dziennikarz dokumentuje przemoc żydowskich osadników oraz izraelskich sił okupacyjnych na Zachodnim Brzegu.
Chikli skierował formalny wniosek do ministra spraw wewnętrznych Gideona Sa’ara. Zarzucił 28-letniemu aktywiście prowadzenie w mediach społecznościowych „systematycznej i szeroko zakrojonej kampanii delegitymizującej Izrael”.
Chrżanowski oskarża Izrael między innymi o ludobójstwo, apartheid i czystki etniczne. W jednej z przywołanych publikacji napisał, że państwo izraelskie zostało utworzone poprzez mordy, gwałty i wypędzenie Palestyńczyków. Określił także Izrael jako jedno z najmniej bezpiecznych miejsc dla Żydów.
Minister zarzuca mu oczernianie Izraela
Zdaniem Chikliego działalność Chrżanowskiego wykracza poza dopuszczalną krytykę i ma na celu szkodzenie międzynarodowej pozycji Izraela oraz przedstawianie izraelskich żołnierzy jako przestępców.
„Wolność słowa pozwala każdemu wyrażać krytykę, ale w tym przypadku działalność Chrżanowskiego stanowi systematyczną kampanię oczerniania Izraela i żołnierzy izraelskiej armii” – oświadczył minister.
Chikli podkreślił, że Izrael przyznał aktywiście obywatelstwo, gdy ten opuszczał Rosję po rozpoczęciu wojny w Ukrainie. Jego zdaniem państwo nie powinno pozostawać bierne wobec późniejszej działalności Chrżanowskiego.
Przyjechał z Rosji na podstawie tzw. „Prawa Powrotu”
Andriej Chrżanowski urodził się w Petersburgu w rodzinie związanej z kinem. Do Izraela przyjechał w 2022 roku i otrzymał obywatelstwo na podstawie tzw. „Prawa Powrotu”, które umożliwia Żydom z całego świata oraz części ich krewnych uzyskanie izraelskiego obywatelstwa.
Od około maja 2024 roku przebywa głównie na okupowanym Zachodnim Brzegu. Przedstawia się jako niezależny dziennikarz i obrońca praw człowieka. Publikuje nagrania z palestyńskich miejscowości, pokazujące ataki osadników, wypędzanie mieszkańców, niszczenie upraw oraz działania izraelskich sił okupacyjnych.
Jego profile w mediach społecznościowych obserwuje łącznie około 700 tys. osób. Chrżanowski określa przyznane mu obywatelstwo jako status czyniący go częścią systemu apartheidu, a samo Prawo Powrotu nazywa rozwiązaniem kolonialnym.
Andrey X odpowiada ministrowi
Aktywista uznał wniosek za próbę ukarania go za dokumentowanie działań Izraela wobec Palestyńczyków.
„Właśnie dlatego chcecie odebrać mi obywatelstwo i dlatego zakazaliście mi wjazdu na Zachodni Brzeg. Za dokumentowanie waszych zbrodni” – napisał.
Dodał, że jeżeli odebranie mu obywatelstwa miałoby wywołać problem demograficzny, izraelskie władze mogą – jak stwierdził – odebrać obywatelstwo również Chikliemu i wysłać go wraz z innymi członkami rządu przed Międzynarodowy Trybunał Karny w Hadze.
Pobili go osadnicy, zatrzymała policja
We wniosku minister odwołał się również do zatrzymania Chrżanowskiego 28 października na okupowanym Zachodnim Brzegu. Chikli przedstawił sprawę jako udział aktywisty w brutalnym incydencie.
Nagrania i relacje świadków pokazują jednak, że Chrżanowski oraz amerykański dziennikarz Jasper Nathaniel zostali zaatakowani przez uzbrojonych osadników w pobliżu palestyńskiej miejscowości Umm al-Chajr na południowych wzgórzach Hebronu.
Na opublikowanych materiałach widać, jak osadnicy przewracają Chrżanowskiego na ziemię. Obecna na miejscu dziennikarka Adele Shoko przekazała, że aktywista został uderzony w głowę i kilkakrotnie stracił przytomność. Mimo obrażeń nie przewieziono go do szpitala. Został zatrzymany wraz z Nathanielem, natomiast napastnicy nie zostali aresztowani.
Policja podała, że bada okoliczności konfrontacji oraz podejrzenie próby kradzieży broni. Nie przedstawiła jednak szczegółów tego zarzutu. Aktywiści zostali później zwolnieni i objęci zakazem wjazdu na okupowany Zachodni Brzeg do 1 stycznia 2027 roku.
Komitet Ochrony Dziennikarzy potępił zatrzymanie, wskazując, że izraelskie władze aresztowały reporterów, którzy sami zostali zaatakowani podczas wykonywania swojej pracy.
Krytyka Izraela nie wystarcza do odebrania obywatelstwa
Wniosek Chikliego nie oznacza automatycznej utraty obywatelstwa. Zgodnie z obowiązującym izraelskim prawem minister spraw wewnętrznych może zwrócić się do sądu administracyjnego o jego odebranie, ale potrzebuje do tego pisemnej zgody prokuratora generalnego.
Przepisy przewidują taką możliwość przede wszystkim w przypadkach szczególnie poważnego naruszenia lojalności wobec państwa, obejmującego między innymi terroryzm, pomoc organizacji terrorystycznej, zdradę lub ciężkie szpiegostwo.
Samo publikowanie krytycznych materiałów na temat Izraela lub jego armii nie zostało wymienione jako samodzielna podstawa odebrania obywatelstwa. Izraelski Sąd Najwyższy podkreślał wcześniej, że mechanizm powinien być stosowany tylko w wyjątkowych i najpoważniejszych przypadkach, po indywidualnej ocenie sądu.
Coraz większa presja na krytyków izraelskiej armii
Wniosek dotyczący Chrżanowskiego wpisuje się w szersze działania izraelskich władz przeciwko osobom ujawniającym lub krytykującym postępowanie armii.
We wrześniu premier Benjamin Netanjahu zapowiedział przygotowanie przepisów pozwalających odbierać obywatelstwo osobom, które – jak to określił – oczerniają izraelskich żołnierzy za granicą. Propozycja pojawiła się po premierze dokumentu „NAZA”, zawierającego świadectwa izraelskich żołnierzy i oficerów na temat zabijania palestyńskich cywilów w Strefie Gazy.
Minister kultury Miki Zohar domagał się wówczas odebrania obywatelstwa reżyserom filmu, Yuvalowi Abrahamowi i Rachel Szor, oskarżając ich o zdradę. Komitet Ochrony Dziennikarzy uznał te działania za próbę zastraszenia i ukarania osób dokumentujących postępowanie izraelskiej armii.
Źródła:
- https://en.royanews.tv/news/76138https://www.walla.co.il/news/israel/383961607
- https://cpj.org/2026/10/journalists-attacked-by-settlers-detained-by-police-after-incident/
- https://www.jns.org/news/israel-news/israeli-diaspora-minister-moves-to-strip-andrey-x-of-citizenship
- https://www.adalah.org/en/content/view/10661
https://www.jns.org/news/israel-news/israeli-diaspora-minister-moves-to-strip-andrey-x-of-citizenship
KALENDARZ 