KALENDARZ 
23 maja 2026 r. Światowy Program Żywnościowy (WFP) poinformował, że na polecenie izraelskich władz został zmuszony do natychmiastowego zawieszenia wszelkiej współpracy z turecką organizacją humanitarną IHH. Decyzja ta, podjęta przez jednostkę izraelskiego ministerstwa obrony COGAT, w jednej chwili odcięła od pomocy ponad 166 tysięcy Palestyńczyków w Strefie Gazy. W praktyce oznacza to wstrzymanie dystrybucji 111 tysięcy gorących posiłków dziennie oraz przerwanie wsparcia żywieniowego dla około 55 tysięcy kobiet w ciąży, matek karmiących i małych dzieci zagrożonych niedożywieniem¹. Posunięcie to nie jest odosobnionym incydentem, lecz kolejnym elementem trwającej od miesięcy strategii blokowania pomocy humanitarnej, którą coraz częściej określa się mianem „broni głodowej”.
Systemowe dławienie pomocy
Przypadek IHH ma znaczenie symboliczne – chodzi bowiem o organizację, która w 2010 r. była głównym organizatorem Flotylli Wolności, zaatakowanej przez izraelskich komandosów na statku Mavi Marmara (żołnierze z Izraela zamordowali wówczas 9 pokojowych demonstrantów i ciężko ranili około 60). Właśnie tę organizację COGAT oskarżył o „promowanie flotylli próbujących przełamać blokadę Gazy i „transfer zasobów do podmiotów powiązanych z Hamasem pod przykrywką humanitarną². WFP stanowczo odrzuciło insynuacje wobec swojego partnera, podkreślając, że przed rozpoczęciem współpracy w styczniu 2024 r. IHH przeszło rygorystyczny proces weryfikacji, a samo partnerstwo zostało „ustanowione w czasie skrajnej potrzeby, szczególnie w celu dotarcia do obszarów niedostatecznie obsługiwanych¹.
Decyzja w sprawie IHH wpisuje się w szerszy wzorzec. W ostatnich miesiącach Izrael znacząco ograniczył możliwość działania organizacjom humanitarnym na terenie Strefy. Oxfam podał w połowie maja, że od października 2025 r. do północnej Gazy wpuszczono zaledwie 34 ciężarówki z żywnością i wodą, z czego tylko 12 zdołało dostarczyć pomoc – pozostałe zostały zablokowane lub zatrzymane przez izraelskie wojsko. „Celowe opóźnienia i systematyczne przeszkody ze strony izraelskiej armii sprawiły, że pomoc dotarła jedynie do ułamka głodujących palestyńskich cywilów”– stwierdziła organizacja³.
Prezydentka Oxfam America Abby Maxman, podczas konferencji prasowej w siedzibie ONZ, mówiła wprost: „Izrael nadal odmawia najbardziej doświadczonym grupom pomocowym możliwości dostarczania podstawowych materiałów, takich jak rury do naprawy systemów wodnych, schronienia, materiały budowlane i środki medyczne w potrzebnych ilościach. Dzieje się tak pomimo obietnic odbudowy, rozwoju gospodarczego i długoterminowego dobrobytu⁴.
UNRWA – agencja na celowniku
Równolegle z ograniczaniem pracy organizacji pozarządowych Izrael systematycznie dąży do likwidacji Agencji Narodów Zjednoczonych ds. Pomocy Uchodźcom Palestyńskim (UNRWA), która od ponad siedmiu dekad stanowi trzon pomocy humanitarnej dla palestyńskich uchodźców. W październiku 2024 r. Kneset przyjął ustawę zakazującą UNRWA prowadzenia działalności na terytorium Izraela, a w grudniu 2025 r. uchwalił kolejną nowelizację, rozszerzającą ten zakaz o „całkowite odłączenie usług”⁵.
Praktyczne skutki tej legislacji są druzgocące. Na początku stycznia 2026 r. izraelska policja siłą wkroczyła do Centrum Zdrowia UNRWA we Wschodniej Jerozolimie, żądając usunięcia oznaczeń ONZ, po czym wydano nakaz tymczasowego zamknięcia placówki. Jednocześnie dostawcy mediów – na podstawie decyzji ministra energii i infrastruktury – rozpoczęli procedurę odcinania wody i elektryczności dla obiektów UNRWA, w tym szkół i przychodni⁶.
„To haniebne posunięcie jest częścią nieustępliwej kampanii władz izraelskich, mającej na celu jednostronne uniemożliwienie UNRWA wykonywania mandatu Zgromadzenia Ogólnego ONZ w okupowanej Wschodniej Jerozolimie” – oświadczył Roland Friedrich, dyrektor UNRWA na Zachodni Brzeg⁶. Ustępujący szef agencji Philippe Lazzarini ostrzegł w marcu, że UNRWA „może wkrótce przestać być zdolna do działania, co miałoby daleko idące konsekwencje dla palestyńskich uchodźców w czasie, gdy region stoi w obliczu głębokich wyzwań politycznych i bezpieczeństwa⁷ [więcej o tym pisaliśmy w podsumowaniu – przyp. red.]
Prawo międzynarodowe i orzeczenia MTS
Działania Izraela wobec pomocy humanitarnej są prowadzone wbrew jednoznacznym orzeczeniom międzynarodowego wymiaru sprawiedliwości. Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości (MTS) w Hadze wielokrotnie zajmował się kwestią pomocy humanitarnej dla Gazy. W styczniu 2024 r., w ramach postępowania wszczętego przez Republikę Południowej Afryki, Trybunał nakazał Izraelowi podjęcie „wszelkich niezbędnych i skutecznych środków w celu zapewnienia, bez zwłoki, dostaw pilnie potrzebnych podstawowych usług i pomocy humanitarnej, w tym żywności, wody i środków medycznych⁸. W październiku 2025 r. MTS wydał opinię doradczą, w której jednoznacznie stwierdził, że Izrael jest prawnie zobowiązany do ułatwiania – a nie utrudniania – działalności UNRWA⁹.
Mimo to Izrael nie tylko nie zastosował się do tych orzeczeń, ale wręcz zintensyfikował działania przeciwko agencji. W styczniu 2026 r. sekretarz generalny ONZ António Guterres ostrzegł, że rozważa skierowanie sprawy Izraela do MTS na podstawie Konwencji o przywilejach i immunitetach ONZ z 1946 r., podkreślając, że „Organizacja Narodów Zjednoczonych nie może pozostać obojętna na te działania¹⁰.
W połowie maja 2026 r. przed MTS rozpoczęły się kolejne przesłuchania – tym razem dotyczące opinii doradczej w sprawie humanitarnych zobowiązań w Izraela. Wysoki przedstawiciel Palestyny Ammar Hidżazi mówił przed sędziami: „Wszystkie wspierane przez ONZ piekarnie w Gazie zostały zmuszone do zamknięcia. Dziewięciu na dziesięciu Palestyńczyków nie ma dostępu do bezpiecznej wody pitnej. Magazyny ONZ i innych agencji międzynarodowych są puste. To są fakty. Głód jest tutaj. Pomoc humanitarna jest wykorzystywana jako broń wojenna”¹¹. Izrael odmówił udziału w przesłuchaniach, a jego minister spraw zagranicznych Gideon Saar określił je jako „część systematycznych prześladowań i delegitymizacji Izraela”¹¹.
Konsekwencje humanitarne: głód i zapaść systemu
Efekty blokowania pomocy są katastrofalne. Zintegrowana Klasyfikacja Faz Bezpieczeństwa Żywnościowego (IPC) – uznawana za światowy autorytet w monitorowaniu kryzysów żywnościowych – ogłosiła w połowie maja 2026 r., że w Gazie panuje klęska głodu. Famine dotknęła setki tysięcy mieszkańców miasta Gaza, a w najbliższych tygodniach może się rozprzestrzenić na Dajr al-Balah i Chan Junis¹².
Według danych IPC, od 1 kwietnia do 10 maja 244 tysiące osób znajdowało się w piątej, najwyższej fazie kryzysu żywnościowego – „katastrofa/głód, a kolejne 925 tysięcy w fazie czwartej – zagrożenie”. Oznacza to, że około pół miliona ludzi – co piąty mieszkaniec Strefy – głoduje. „Cała populacja doświadcza wysokiego poziomu ostrego braku bezpieczeństwa żywnościowego” – stwierdzono w raporcie¹².
Szczególnie dramatyczna jest sytuacja dzieci. Według danych Save the Children, liczba przypadków skrajnego niedożywienia wśród dzieci wzrosła od stycznia do kwietnia 2026 r. Ponad 600 tysięcy dzieci przez trzy kolejne lata pozostaje poza systemem edukacji, który praktycznie przestał istnieć¹³. Amerykańska chirurg Teresa Soldner, która niedawno wróciła ze Strefy, relacjonowała: „Pacjenci urazowi napływają każdego dnia. Palestyński system opieki zdrowotnej został całkowicie zniszczony. Żaden szpital w Gazie nie jest w pełni funkcjonalny, a na północy nie działa żaden”¹⁴.
Głos społeczności międzynarodowej
Skala kryzysu humanitarnego w Gazie – przy jednoczesnym braku reakcji społeczności międzynarodowej wykraczającej poza apele i oświadczenia – skłoniła organizacje pomocowe do wystąpienia ze wspólnym, bezprecedensowym ostrzeżeniem. 22 maja 2026 r., podczas konferencji prasowej w siedzibie ONZ, Oxfam, Save the Children i Refugees International stwierdziły, że sytuacja humanitarna w Strefie pozostaje „katastrofalna” oraz „przepaść między zobowiązaniami a ich realizacją jest ogromna¹³.
Prezes Refugees International Jeremy Konyndyk nie pozostawił złudzeń: „To najłatwiejsza część porozumienia o zawieszeniu broni, a jednak jest skazana na porażkę. Ponosi porażkę, ponieważ się na to pozwala”¹³. Organizacje wezwały społeczność międzynarodową – a zwłaszcza Stany Zjednoczone jako architekta planu pokojowego – do wywarcia presji na Izrael, by wypełnił swoje zobowiązania humanitarne.
Systemowe blokowanie pomocy humanitarnej wobec ludności cywilnej – poprzez zakazy współpracy z organizacjami pomocowymi, utrudnianie dostaw, odcinanie dostępu do wody i elektryczności oraz dążenie do likwidacji UNRWA – stanowi nie tylko pogwałcenie elementarnych norm humanitarnych, ale również otwarte lekceważenie wiążących orzeczeń Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości. Jak stwierdził rzecznik WFP: „Przy 1,7 miliona ludzi żyjących w skrajnie niestabilnych warunkach bezpieczeństwa żywnościowego, kluczowe jest, aby operacje humanitarne mogły być kontynuowane bez przeszkód”¹. Na razie jednak to nie głos rozsądku, lecz polityczna decyzja izraelskiego rządu decyduje o tym, kto w Gazie otrzyma pomoc, a kto zostanie skazany na śmierć głodową.
¹ WFP, cyt. za: AFP, „WFP has been instructed by the Israeli authorities to immediately suspend fuel provision and all activities with its partner IHH…, 23.05.2026 r.
² COGAT, cyt. za: AFP, 23.05.2026 r.
³ Oxfam, „Only 12 trucks delivered food, water in North Gaza since October, 15.05.2026 r.
⁴ Abby Maxman, cyt. za: Digital Journal, 21.05.2026 r.
⁵ Adalah, „Palestine: Israeli Law Cuts UNRWA Energy and Water, 20.01.2026 r.
⁶ Roland Friedrich, cyt. za: UNRWA official statement, 14.01.2026 r.
⁷ Philippe Lazzarini, cyt. za: Times of Israel, 21.03.2026 r.
⁸ MTS, postanowienie z 26.01.2024 r.
⁹ MTS, opinia doradcza z 22.10.2025 r.
¹⁰ António Guterres, cyt. za: Arab News, 13.01.2026 r.
¹¹ Ammar Hidżazi, cyt. za: AFP, 19.05.2026 r.
¹² IPC, raport z 16.05.2026 r.
¹³ Oxfam, Save the Children, Refugees International, cyt. za: Balkanweb, 22.05.2026 r.
¹⁴ WHO, cyt. za: Petra, 21.05.2026 r.
