KALENDARZ 
Wielka Brytania zagroziła wydaleniem 27 izraelskich dyplomatów z Londynu, jeśli Izrael zrealizuje plan zamknięcia brytyjskiego konsulatu w okupowanej Jerozolimie Wschodniej. Według izraelskiego Ynet Londyn zamierza odpowiedzieć zasadą jeden za jednego – za każdego z 27 brytyjskich dyplomatów, którzy stracą możliwość pracy w konsulacie, Wielką Brytanię miałby opuścić jeden izraelski dyplomata. Brytyjski rząd oficjalnie nie potwierdził tej groźby.
Do zamknięcia konsulatu ma dojść 8 października. Placówka w dzielnicy Sheikh Jarrah działa niezależnie od ambasady Wielkiej Brytanii w Izraelu i odpowiada za brytyjskie relacje z Palestyńczykami w Jerozolimie Wschodniej, na okupowanym Zachodnim Brzegu i w Strefie Gazy. Zapewnia również usługi konsularne Palestyńczykom.
Odwet za sankcje wobec izraelskich osiedli
Izrael nakazał zamknięcie placówki po tym, jak Londyn wprowadził nowe sankcje związane z izraelskimi osiedlami na okupowanym Zachodnim Brzegu, w tym zakaz handlu towarami pochodzącymi z osiedli oraz restrykcje wobec osób i firm wspierających ich rozbudowę. Wielka Brytania uzasadniała decyzję postępującą ekspansją osadnictwa oraz rosnącą przemocą osadników wobec Palestyńczyków.
Izraelski minister spraw zagranicznych Gideon Sa’ar odpowiedział serią działań przeciwko Wielkiej Brytanii. Oprócz zamknięcia konsulatu w Jerozolimie Wschodniej Izrael zapowiedział usunięcie brytyjskich przedstawicieli z międzynarodowego centrum koordynującego pomoc dla Gazy w Kirjat Gat, zakończenie brytyjskiego udziału w szkoleniu sił bezpieczeństwa Autonomii Palestyńskiej oraz zakaz wjazdu dla 12 brytyjskich polityków i obywateli, których Izrael oskarża o działalność antyizraelską lub antysemicką.
Sa’ar określił brytyjskie sankcje jako „moralnie wypaczone” i oskarżył rząd Partii Pracy o wrogość wobec Izraela oraz ingerowanie w izraelską kampanię wyborczą.
Tajna wizyta doradcy brytyjskiego premiera
Londyn przez kilka tygodni próbował doprowadzić do wycofania izraelskiej decyzji bez publicznej eskalacji konfliktu.
Reuters ujawnił, że brytyjski doradca ds. bezpieczeństwa narodowego Jonathan Powell odbył w ubiegłym tygodniu niezapowiedzianą wizytę w Izraelu. Rozmawiał z izraelskimi urzędnikami o pozostawieniu konsulatu otwartego, ale negocjacje nie przyniosły porozumienia. Kontakty między stronami nadal trwają, choć źródła Reutersa oceniały, że osiągnięcie kompromisu przed czwartkowym terminem jest mało prawdopodobne.
Dopiero po niepowodzeniu tych rozmów brytyjski ambasador Simon Walters miał przekazać izraelskim władzom ostrzeżenie dotyczące wydalenia dyplomatów. Według Ynet taki ruch poważnie ograniczyłby działalność izraelskiej ambasady w Londynie, ponieważ liczba zatrudnionych tam dyplomatów jest tylko nieznacznie większa niż 27.
Izraelska ambasada pozostaje przy tym bez ambasadora od września 2025 roku, kiedy Tzipi Hotovely zakończyła swoją misję. Placówką kieruje obecnie chargé d’affaires Chris Cantor.
Spór dotyczy również statusu Jerozolimy Wschodniej
Znaczenie konfliktu wykracza poza samą liczbę dyplomatów. Wielka Brytania nie uznaje izraelskiej suwerenności nad Jerozolimą Wschodnią, zajętą przez Izrael w 1967 roku. Konsulat funkcjonuje tam jako odrębna placówka odpowiedzialna za kontakty z Palestyńczykami, a jego status odzwierciedla brytyjskie stanowisko, zgodnie z którym ostateczny status Jerozolimy powinien zostać rozstrzygnięty w negocjacjach.
Według „The Guardian” brytyjski rząd dysponuje także opinią prawną, zgodnie z którą próba jednostronnego zamknięcia placówki przez Izrael budzi poważne zastrzeżenia prawne ze względu na status okupowanej Jerozolimy Wschodniej.
Brytyjskie władze podkreślają, że sankcje wobec osiedli nie są wymierzone w samo państwo izraelskie, lecz w działalność prowadzoną na okupowanym terytorium. Izrael traktuje jednak tę politykę jako działanie wrogie i odpowiada środkami dyplomatycznymi.
Jeśli zapowiadane wydalenie 27 izraelskich dyplomatów rzeczywiście dojdzie do skutku, będzie to jedna z najpoważniejszych eskalacji w stosunkach brytyjsko-izraelskich od lat. Na razie Londyn pozostawia możliwość kompromisu, ale izraelskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych utrzymuje, że konsulat w Jerozolimie Wschodniej zostanie zamknięty zgodnie z planem.
Źródło: Middle East Monitor