Gubernator Kalifornii chce uzależnienia amerykańskiej pomocy wojskowej dla Izraela od przestrzegania praw człowieka

Gubernator Kalifornii Gavin Newsom oświadczył, że dalsza pomoc wojskowa Stanów Zjednoczonych dla Izraela powinna być uzależniona od przestrzegania praw człowieka. Wskazał na nasilającą się przemoc izraelskich osadników na okupowanym Zachodnim Brzegu oraz politykę premiera Benjamina Netanjahu, która jego zdaniem uniemożliwia powstanie niepodległego państwa palestyńskiego. Newsom ocenił również, że takie stanowisko staje się coraz powszechniejsze w Partii Demokratycznej.

W rozmowie z dziennikiem „Washington Examiner”, przeprowadzonej w sobotę 17 października podczas wizyty w stanie New Hampshire, gubernator jednoznacznie opowiedział się za wprowadzeniem warunków dotyczących amerykańskiego wsparcia militarnego dla Izraela.

„Pomoc musi być uzależniona od spełnienia określonych warunków. To dość oczywiste, biorąc pod uwagę przemoc osadników i to, co dzieje się na Zachodnim Brzegu” – powiedział Newsom.

Polityk zarzucił Netanjahu podważanie możliwości rozwiązania konfliktu izraelsko-palestyńskiego na zasadzie dwóch państw, które przez dziesięciolecia pozostawało oficjalnym celem amerykańskiej dyplomacji.

„Polityka Bibiego wyklucza jakąkolwiek szansę na rozwiązanie dwupaństwowe, a to jest zasadniczo sprzeczne z interesami Amerykanów” – stwierdził, posługując się popularnym zdrobnieniem imienia izraelskiego premiera.

Newsom ocenił również, że działania Netanjahu doprowadziły do pogłębienia międzynarodowej izolacji Izraela i osłabienia poparcia dla niego w samych Stanach Zjednoczonych.

„Bibi Netanjahu wykonał niezwykłą pracę, izolując się od reszty świata, a w coraz większym stopniu także od amerykańskiego społeczeństwa. Szkody, które wyrządził, są nie do oszacowania” – powiedział gubernator.

Gubernator Kalifornii określił izraelską ofensywę w Strefie Gazy jako „katastrofę moralną”, podkreślając, że skala ofiar cywilnych oraz działania izraelskiego rządu wpłynęły na zmianę stanowiska wielu amerykańskich Demokratów.

Nie sprecyzował jednak, które rodzaje pomocy wojskowej powinny zostać objęte ograniczeniami. Zaznaczył, że należy uwzględnić różnice między systemami obronnymi, takimi jak izraelska Żelazna Kopuła, a bombami i innym uzbrojeniem wykorzystywanym w operacjach ofensywnych.

„Nie ignoruję złożoności kwestii broni defensywnej i ofensywnej, jej podwójnego zastosowania ani tego, co właściwie można uznać za obronę. Ale podstawą muszą być prawa człowieka” – powiedział.

Newsom odwołał się przy tym do amerykańskich przepisów znanych jako Leahy Law, które ograniczają możliwość udzielania pomocy zagranicznym jednostkom sił bezpieczeństwa, wobec których istnieją wiarygodne informacje o poważnych naruszeniach praw człowieka.

Jego zdaniem zasady te powinny być konsekwentnie stosowane również wobec Izraela, który od lat pozostaje jednym z największych odbiorców amerykańskiego wsparcia wojskowego.

Wypowiedź Newsoma pojawiła się w okresie rosnących podziałów w amerykańskim Kongresie dotyczących polityki wobec Izraela. W ostatnich miesiącach coraz więcej polityków Partii Demokratycznej zaczęło kwestionować zasadność dalszych dostaw uzbrojenia bez dodatkowych warunków.

Wiosną większość demokratycznych senatorów poparła próbę zablokowania jednej z transakcji sprzedaży broni Izraelowi. W lipcu ponad stu Demokratów w Izbie Reprezentantów zagłosowało przeciwko odrębnej inicjatywie związanej z pomocą wojskową.

Newsom uważa, że jeszcze niedawno uzależnianie wsparcia dla Izraela od konkretnych zobowiązań wywoływało poważne spory wewnątrz partii, ale obecnie coraz częściej staje się wspólnym stanowiskiem jej polityków.

„Z mojej perspektywy nie jest to już kwestia, która dzieli Partię Demokratyczną. Fascynujące jest, jak szybko zmieniło się podejście do warunkowania pomocy w ciągu ostatniego roku” – powiedział.

Stany Zjednoczone przekazują Izraelowi około 3,8 mld dolarów rocznie w ramach obowiązującego porozumienia o pomocy wojskowej. Część Demokratów opowiada się za ograniczeniem dostaw broni ofensywnej, podczas gdy inni wzywają do całkowitego wstrzymania wsparcia militarnego.

Sam Newsom nie poparł zakończenia wszelkiej pomocy. Jego propozycja zakłada powiązanie dalszego finansowania i dostaw uzbrojenia z określonymi warunkami, przede wszystkim dotyczącymi praw człowieka.

Wypowiedzi gubernatora padły podczas wizyty w New Hampshire, jednym ze stanów odgrywających tradycyjnie ważną rolę w amerykańskich kampaniach prezydenckich. Newsom jest wymieniany wśród potencjalnych kandydatów Partii Demokratycznej w wyborach w 2028 roku, choć nie ogłosił oficjalnie zamiaru ubiegania się o prezydenturę.

W ostatnich miesiącach coraz ostrzej krytykował politykę Netanjahu, jednocześnie podkreślając swoje poparcie dla Izraela. Po atakach Hamasu z 7 października 2023 roku odwiedził Izrael i spotkał się z osobami, które przeżyły te wydarzenia.

W marcu 2026 roku wywołał dyskusję, odnosząc się do określania Izraela mianem państwa apartheidu. Później wyraził żal z powodu użytego sformułowania, zaznaczając, że jego krytyka jest wymierzona przede wszystkim w politykę obecnego izraelskiego rządu.

Newsom odniósł się także do wyborów parlamentarnych w Izraelu, zaplanowanych na 27 października. Ocenił, że ich wynik może wpłynąć na dalszą debatę dotyczącą relacji amerykańsko-izraelskich oraz przyszłości pomocy wojskowej.

Źródła: