KALENDARZ 
Wysoki Komisarz ONZ ds. Praw Człowieka Volker Türk stanowczo potępił amerykańskie sankcje nałożone na Francescę Albanese, specjalną sprawozdawczynię ONZ ds. sytuacji praw człowieka na okupowanych terytoriach palestyńskich. Podczas środowej konferencji prasowej w Nowym Jorku uznał je za niedopuszczalne i niezgodne z prawem międzynarodowym. Skrytykował również działania Stanów Zjednoczonych wymierzone w Międzynarodowy Trybunał Karny (MTK).
Odpowiadając 28 października na pytanie agencji Anadolu, Türk podkreślił, że różnice zdań dotyczące działalności ekspertów ONZ nie mogą uzasadniać stosowania wobec nich sankcji.
„Można się z kimś zgadzać lub nie, ale nigdy nie powinno się nakładać na niego sankcji” – powiedział.
Przypomniał, że specjalni sprawozdawcy są niezależnymi ekspertami powoływanymi przez Radę Praw Człowieka ONZ. Ich zadaniem jest monitorowanie naruszeń praw człowieka, dokumentowanie ustaleń i przedstawianie rekomendacji społeczności międzynarodowej.
„Zostali powołani przez Radę Praw Człowieka jako niezależni eksperci, a nakładanie na nich sankcji jest po prostu niedopuszczalne” – zaznaczył.
Według Türka zarówno sankcje wobec Albanese, jak i środki wymierzone w Międzynarodowy Trybunał Karny są sprzeczne z międzynarodowymi standardami prawnymi. Zaapelował do państw członkowskich ONZ, aby nie ograniczały się do krytyki Waszyngtonu, lecz aktywnie działały na rzecz ich zniesienia.
Francesca Albanese objęta amerykańskimi sankcjami
Stany Zjednoczone po raz pierwszy nałożyły sankcje na Francescę Albanese w lipcu 2025 roku. Decyzję ogłosił sekretarz stanu Marco Rubio, oskarżając specjalną sprawozdawczynię o podejmowanie działań zmierzających do pociągnięcia obywateli amerykańskich i izraelskich do odpowiedzialności przed międzynarodowymi organami wymiaru sprawiedliwości.
Albanese od lat dokumentuje naruszenia praw człowieka na okupowanych terytoriach palestyńskich. W swoich raportach analizowała między innymi izraelską okupację, przymusowe wysiedlenia, odpowiedzialność państw trzecich oraz działania izraelskich władz i wojska w Strefie Gazy.
Amerykańskie sankcje zostały czasowo zablokowane w maju 2026 roku przez sąd federalny. Waszyngton wycofał je po wydaniu orzeczenia, jednak przywrócił po decyzji sądu apelacyjnego, który wstrzymał wykonanie wcześniejszego rozstrzygnięcia. W czerwcu sąd zezwolił na dalsze obowiązywanie restrykcji do czasu rozpatrzenia sprawy.
Türk sprzeciwiał się sankcjom wobec Albanese już w lipcu 2025 roku, kiedy wezwał administrację USA do ich natychmiastowego cofnięcia. Podkreślał wówczas, że państwa powinny prowadzić merytoryczny dialog z niezależnymi ekspertami ONZ, zamiast stosować wobec nich środki odwetowe.
Waszyngton rozszerzył sankcje na Międzynarodowy Trybunał Karny
Krytyka Wysokiego Komisarza dotyczy również sankcji nałożonych 9 października 2026 roku na Międzynarodowy Trybunał Karny jako instytucję.
Administracja Donalda Trumpa ogłosiła je kilka godzin po przyznaniu Pokojowej Nagrody Nobla Navi Pillay, południowoafrykańskiej prawniczce, byłej Wysokiej Komisarz ONZ ds. Praw Człowieka i byłej sędzi MTK.
Pillay przewodniczyła również Niezależnej Międzynarodowej Komisji Śledczej ONZ badającej sytuację na okupowanych terytoriach palestyńskich. Komisja przedstawiła ustalenia dotyczące odpowiedzialności Izraela za ludobójstwo w Strefie Gazy.
Nowe amerykańskie restrykcje obejmują sam Trybunał, a nie wyłącznie jego poszczególnych sędziów i urzędników. Mogą poważnie utrudnić funkcjonowanie instytucji, między innymi poprzez ograniczenie jej dostępu do usług finansowych i współpracy z amerykańskimi przedsiębiorstwami.
Waszyngton uzasadnia swoje działania ochroną suwerenności Stanów Zjednoczonych i sprzeciwem wobec prowadzenia przez MTK postępowań dotyczących obywateli amerykańskich oraz izraelskich.
W listopadzie 2024 roku Trybunał wydał nakazy aresztowania premiera Izraela Benjamina Netanjahu oraz byłego ministra wojny Joawa Galanta w związku z zarzutami zbrodni wojennych i zbrodni przeciwko ludzkości popełnionych w Strefie Gazy.
Türk zapowiedział, że podczas przyszłotygodniowego Zgromadzenia Państw-Stron Statutu Rzymskiego w Hadze zamierza podkreślić znaczenie MTK dla ochrony praw człowieka i międzynarodowego systemu odpowiedzialności karnej.
Apel do przyszłego rządu Izraela
Podczas konferencji prasowej Wysoki Komisarz odniósł się również do wtorkowych wyborów parlamentarnych w Izraelu. Zapytany o przesłanie dla przyszłego rządu wezwał izraelskie władze do zasadniczej zmiany dotychczasowej polityki wojskowej.
„Nie kontynuujcie obecnego sposobu prowadzenia wojny, w którym uważacie, że stoicie ponad prawem międzynarodowym” – powiedział.
Türk przypomniał, że Izrael ma obowiązek przestrzegania zarówno międzynarodowego prawa humanitarnego, jak i międzynarodowego prawa praw człowieka. Podkreślił, że zobowiązania te pozostają wiążące niezależnie od tego, jakie ugrupowania utworzą przyszły rząd.
Wyraził również nadzieję, że nowe izraelskie władze dokonają radykalnej zmiany dotychczasowego kursu politycznego i militarnego.
Źródła:
Anadolu Agency – wypowiedzi Volkera Türka dotyczące sankcji wobec Franceski Albanese i MTK, 28.10.2026Middle East Monitor – krytyka amerykańskich sankcji przez Wysokiego Komisarza ONZ, 28.10.2026
OHCHR – stanowisko Volkera Türka w sprawie sankcji USA wobec Franceski Albanese, 10.07.2025
Międzynarodowy Trybunał Karny – wizyta laureatki Pokojowej Nagrody Nobla Navi Pillay, 12.10.2026
Associated Press – sankcje Stanów Zjednoczonych wobec Międzynarodowego Trybunału Karnego, 09.10.2026